{"id":151,"date":"2024-02-14T15:03:57","date_gmt":"2024-02-14T15:03:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=151"},"modified":"2026-02-19T12:39:15","modified_gmt":"2026-02-19T12:39:15","slug":"bunkers","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=151","title":{"rendered":"Schrony \u201eLuftschutzzellen\u201d"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n

Niemieckie betonowe schrony przeciwlotnicze \u201eLuftschutzzellen\u201d<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej wiele zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych odgrywa\u0142o kluczow\u0105 rol\u0119 w funkcjonowaniu niemieckiej machiny wojennej. W zwi\u0105zku z tym by\u0142y one nie tylko pilnie strze\u017cone, ale r\u00f3wnie\u017c odpowiednio zabezpieczone na wypadek alianckich nalot\u00f3w bombowych. Jednym z charakterystycznych element\u00f3w takiej infrastruktury ochronnej by\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 na ich terenach jednoosobowe schrony znane jako \u201eLuftschutzzellen\u201d, \u201eLuftschutz Splitterschutzzellen\u201d, \u201eEinzelschutzr\u00e4ume\u201d, czy po prostu \u201eEinmannbunker\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo up\u0142ywu niemal 80 lat od zako\u0144czenia wojny, na terenie kolonii przyfabrycznej zak\u0142ad\u00f3w HASAG Apparatebau wci\u0105\u017c mo\u017cna odnale\u017a\u0107 dwa takie obiekty. Budowle tego typu by\u0142y szeroko stosowane przez Niemc\u00f3w zar\u00f3wno na terenie Rzeszy, jak i w Generalnym Gubernatorstwie oraz innych okupowanych regionach w czasie II wojny \u015bwiatowej. Wznoszono je w wielu wariantach \u2014 zar\u00f3wno jako konstrukcje wykonywane bezpo\u015brednio na miejscu, jak i montowane z prefabrykat\u00f3w. Jednym z najpowszechniej spotykanych modeli by\u0142a wersja prefabrykowana, wykonana z \u017celbetu, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z trzech element\u00f3w: korpusu z dwoma b\u0105d\u017a czteroma w\u0105skimi szczelinami obserwacyjnymi, stropodachu oraz jednego lub dw\u00f3ch w\u0142az\u00f3w. Zapewnia\u0142a ona skuteczn\u0105 ochron\u0119 przed od\u0142amkami oraz fal\u0105 uderzeniow\u0105 eksplozji, przy jednoczesnym umo\u017cliwieniu sta\u0142ej obserwacji otoczenia. Jej konstrukcja sprzyja\u0142a r\u00f3wnie\u017c masowej produkcji w betoniarniach . Wszystkie udokumentowane obiekty na terenie HASAG-u Apparatebau zosta\u0142y wyprodukowane przez betoniarni\u0119 Leonhard Moll AG z Monachium.<\/p>\n\n\n\n

Schrony te wykorzystywane by\u0142y w czasie nalotu bombowego jako ukrycia dla stra\u017cy zak\u0142adowej i po\u017carowej. W zwi\u0105zku z tym sytuowano je w bliskim s\u0105siedztwie sta\u0142ych posterunk\u00f3w wartowniczych lub przy ci\u0105gach komunikacyjnych przebiegaj\u0105cych przez dozorowany obszar. Dzi\u0119ki temu wartownicy byli w stanie szybko znale\u017a\u0107 si\u0119 wewn\u0105trz schronu, jednocze\u015bnie pe\u0142ni\u0105c podczas nalotu ograniczony nadz\u00f3r. Z kolei po odwo\u0142aniu alarmu lotniczego byli w stanie w kr\u00f3tkim czasie ponownie w pe\u0142ni dozorowa\u0107 rejon, za kt\u00f3ry byli odpowiedzialni.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze do 2016 roku na jednym z plac\u00f3w zak\u0142ad\u00f3w STRADOM znajdowa\u0142o si\u0119 7 betonowych schron\u00f3w, zachowanych w r\u00f3\u017cnym stanie technicznym. Niestety zosta\u0142y one usuni\u0119te wraz z gruzem pochodz\u0105cym z wyburzenia jednego z budynk\u00f3w i wywiezione w nieznane miejsce. Obecnie los dw\u00f3ch pozosta\u0142ych obiekt\u00f3w wydaje si\u0119 przes\u0105dzony \u2014 pad\u0142y one ofiar\u0105 post\u0119puj\u0105cej dewastacji oraz wykorzystywania ich wn\u0119trz jako miejsca deponowania odpad\u00f3w. Autorzy pragn\u0105 jednocze\u015bnie zaznaczy\u0107, i\u017c podejm\u0105 starania zmierzaj\u0105ce do renowacji oraz wyeksponowania zachowanych obiekt\u00f3w w rejonie wjazdu na teren zak\u0142adu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
\n