{"id":122,"date":"2024-02-13T15:06:50","date_gmt":"2024-02-13T15:06:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=122"},"modified":"2025-09-28T01:07:26","modified_gmt":"2025-09-28T01:07:26","slug":"barracks","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=122","title":{"rendered":"Baraki dla wi\u0119\u017ani\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Cz\u0119\u015b\u0107 Obozowa<\/h2>\n\n\n\n

Budow\u0119 barak\u00f3w rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1943 roku w zwi\u0105zku braku miejsca w budynkach zak\u0142adu. Teren zosta\u0142 ogrodzony w ca\u0142o\u015bci drutem kolczastym (niekt\u00f3re odcinki by\u0142y pod napi\u0119ciem) i podzielony na cz\u0119\u015b\u0107 m\u0119sk\u0105 i kobiec\u0105. W pa\u017adzierniku 1944 \u0142\u0105cznie by\u0142o 10 drewnianych barak\u00f3w (4 po stronie m\u0119skiej,6 po stronie kobiecej). Do stycznia 1945 wybudowano jeszcze jeden barak-hangar dla m\u0119\u017cczyzn naprzeciwko budynku kuchni. Baraki w obozie HASAG Apparatebau \u201ePelcery\u201d by\u0142y drewnianymi konstrukcjami zbudowanymi na planie prostok\u0105ta. Wewn\u0105trz znajdowa\u0142y si\u0119 drewniane, pi\u0119trowe prycze, o\u015bwietlenie oraz gdzieniegdzie st\u00f3\u0142, kt\u00f3ry ulokowany by\u0142 na \u015brodku baraku. Wi\u0119\u017aniowie musieli spa\u0107 na twardych, drewnianych pryczach lub gdy nie by\u0142o miejsca r\u00f3wnie\u017c na pod\u0142odze.<\/p>\n\n\n\n

\n

W zajmuj\u0105cej powierzchni\u0119 mniejsz\u0105 ni\u017c 1 kilometr kwadratowy cz\u0119\u015bci obozu \u201eHasag-Aparatenbau\u201d wznoszone s\u0105 teraz pospiesznie drewniane baraki. Miejsce to ogrodzono drutem kolczastym pod\u0142\u0105czonym do pr\u0105du, a po jego zewn\u0119trznej stronie ustawiono budki stra\u017cnicze. Ca\u0142y teren jest bez przerwy obserwowany przez werkszucy. Baraki, w kt\u00f3rych umieszczono prawie 3000 m\u0119\u017cczyzn i kobiet, zosta\u0142y wyposa\u017cone w pi\u0119trowe prycze; na obydwu ich poziomach \u015bpi\u0105 jeden obok drugiego setki ludzi.<\/p>\n\n\n\n

\n

Ka\u017cdego dnia dochodzi\u0142o do tragedii. Pewnego razu werkszuce przez okna ostrzelali wn\u0119trze baraku kobiecego i zabili kilka wi\u0119\u017aniarek<\/p>\n<\/blockquote>\nWspomnienia Liber Brenera<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

\n

Baraki wi\u0119\u017ani\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie, Nasz nale\u017cy do tych mniejszych i ma tylko dwa rz\u0119dy miejsc do le\u017cenia na trzech poziomach oraz d\u0142ugi st\u00f3\u0142 po \u015brodku(…) Ka\u017cdy wi\u0119zie\u0144 otrzyma\u0142 wypchan\u0105 sianem poduszk\u0119 i cienki koc, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 miejsce, jakie ka\u017cdy zajmuje. Mi\u0119dzy miejscami do le\u017cenia nie ma bowiem \u017cadnych przegr\u00f3d. Ca\u0142a konstrukcja sk\u0142ada si\u0119 z g\u00f3rnej, \u015brodkowej i dolnej p\u00f3\u0142ki, biegn\u0105 one wzd\u0142u\u017c dw\u00f3ch \u015bcian budynku. Na ka\u017cdej p\u00f3\u0142ce le\u017cy po 23 wi\u0119\u017ani\u00f3w- \u0142\u0105cznie 1938 os\u00f3b w ka\u017cdym baraku.<\/p>\nWspomnienia Jerzego Einchorna<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

\"Obrazek<\/figure>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 obozowa zaznaczona na niemieckim zdj\u0119ciu lotniczym z pa\u017adziernika 1944 roku. Jak wida\u0107, brakuje kilku barak\u00f3w, kt\u00f3re widniej\u0105 na niemieckim planie ze stycznia 1945 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: National Archives and Records Administration.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Opis poszczeg\u00f3lnych barak\u00f3w zaznaczonych na zdj\u0119ciu lotniczym:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(1) Rewir szpitalny<\/strong> \u2014 by\u0142 drewnianym budynkiem o minimalnym wyposa\u017ceniu medycznym. Wn\u0119trze by\u0142o zat\u0142oczone, z pryczami ustawionymi w rz\u0119dach, a wielu pacjent\u00f3w musia\u0142o le\u017ce\u0107 na pod\u0142odze. Warunki sanitarne by\u0142y skrajnie z\u0142e, brakowa\u0142o bie\u017c\u0105cej wody i podstawowych \u015brodk\u00f3w higieny. Personel medyczny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z wi\u0119\u017ani\u00f3w z minimalnym dost\u0119pem do lek\u00f3w i sprz\u0119tu. Pacjenci otrzymywali ograniczon\u0105 opiek\u0119, co sprawia\u0142o, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 by\u0142a bardzo wysoka. G\u0142\u00f3wnym \u017cydowskim lekarzem w szpitalu by\u0142 Dr. Szperling, kt\u00f3ry okry\u0142 si\u0119 z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105, doprowadzaj\u0105c do \u015bmierci wi\u0119\u017ani\u00f3w poprzez przeprowadzanie bezcelowych operacji czy chocia\u017cby wypuszczaj\u0105c chorych wi\u0119\u017ani\u00f3w ze szpitala. Wed\u0142ug licznych relacji mia\u0142 te\u017c sprzedawa\u0107 lekarstwa, kt\u00f3re przychodzi\u0142y w paczkach do obozu. Po wojnie zosta\u0142 zastrzelony wraz z \u017con\u0105 w akcie zemsty przez by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n

Opr\u00f3cz g\u0142odu z\u017cera\u0142a ludzi gru\u017alica. Na terenie obozu by\u0142 jeden barak dla chorych na
choroby zaka\u017ane. Najpierw w obozie by\u0142 tyfus, przetrzebi\u0142 ludzi z obozu. Potem w baraku
zamykali ludzi chorych na gru\u017alic\u0119, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej tam umierali. Ja mia\u0142am te\u017c
zaatakowane p\u0142uca, ale wysz\u0142am z tego. W baraku zaka\u017anym dawali tyle chleba, jak
w przyzwoitym domu kroi si\u0119 dzisiaj tort, na tr\u00f3jk\u0105ty, tak z okr\u0105g\u0142ego bochenka krojono
tr\u00f3jk\u0105tne kawa\u0142ki. Dostawa\u0142o si\u0119 taki kawa\u0142ek chleba na dzie\u0144 i dwa razy dziennie lur\u0119<\/p>\nWspomnienia Boles\u0142awy Proskurowskiej <\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

(2) Barak Capo<\/strong> \u2014 by\u0142 miejscem przeznaczonym dla wi\u0119\u017ani\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych funkcj\u0119 nadzorc\u00f3w nad innymi wi\u0119\u017aniami, zwanych \u201ekapo”. Kapo byli wybierani spo\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w i mieli za zadanie utrzymywa\u0107 porz\u0105dek oraz nadzorowa\u0107 prac\u0119 swoich wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w. Byli to zazwyczaj wi\u0119\u017aniowie o twardym charakterze, cz\u0119sto sk\u0142onni do przemocy, gdy\u017c od tego zale\u017ca\u0142o ich lepsze traktowanie przez stra\u017cnik\u00f3w obozowych.<\/p>\n\n\n\n

(3) \u0141a\u017anie i odwszalnia \u2014 <\/strong>pe\u0142ni\u0142y one kluczowe funkcje w utrzymaniu podstawowej higieny i zapobieganiu rozprzestrzenianiu si\u0119 chor\u00f3b w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w. \u0141a\u017anie by\u0142y zazwyczaj prymitywne, wyposa\u017cone w zimn\u0105 wod\u0119 i rzadko u\u017cywane \u015brodki higieniczne. Wi\u0119\u017aniowie mieli ograniczony dost\u0119p do mycia si\u0119, co powodowa\u0142o, \u017ce warunki sanitarno-higieniczne by\u0142y bardzo z\u0142e. Odwszalnie, czyli miejsca przeznaczone do dezynsekcji odzie\u017cy, by\u0142y r\u00f3wnie prymitywne. Ubrania wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142y cz\u0119sto poddawane dzia\u0142aniu chemikali\u00f3w w celu usuni\u0119cia wszy i innych zabrudze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\n

Raz w tygodniu k\u0105pali\u015bmy si\u0119
wszyscy na raz pod prysznicami. Poniewa\u017c by\u0142am ca\u0142a podrapana, inne kobiety my\u015bla\u0142y, \u017ce
mam \u015bwierzb nawet w\u00f3wczas, kiedy go nie mia\u0142am i nie chcia\u0142y si\u0119 przy mnie k\u0105pa\u0107. W\u015br\u00f3d
nas by\u0142a ma\u0142a dziewczynka, ca\u0142e cia\u0142o mia\u0142a pokryte \u015bwierzbem. Nikomu si\u0119 nie poskar\u017cy\u0142a,
mo\u017ce by kto\u015b, kto mia\u0142 wi\u0119cej tej ma\u015bci troch\u0119 by jej u\u017cyczy\u0142. Ma\u015b\u0107 pomaga\u0142a w zwalczaniu
choroby, \u015bwierzb po niej zmniejsza\u0142 si\u0119 i znika\u0142. Niestety chor\u0105 zastrzelili.<\/p>\nWspomnienia Boles\u0142awy Proskurowskiej <\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

(4) Baraki mieszkalne<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: National Archives and Records Administration.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Po dzia\u0142aniach wojennych drewniane baraki sta\u0142y jeszcze do pocz\u0105tku lat 50-tych, potem zosta\u0142y rozebrane, a w ich miejscu powsta\u0142y nowe budynki zak\u0142adowe. Cennym \u017ar\u00f3d\u0142em jest tutaj seria zdj\u0119\u0107 wykonanych przez by\u0142ego wi\u0119\u017ania obozu- Lejb Kusznira od razu po zako\u0144czeniu wojny w 1945 roku. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Widok na cz\u0119\u015b\u0107 m\u0119sk\u0105, 1945 rok. Po\u015brodku w tle przed kominem wida\u0107 barak nr 10 a w g\u0142\u0119bi, po jego lewej stronie drewniany barak wybudowany pod koniec 1944 roku. Fot. L. Kusznir. \u0179r\u00f3d\u0142o: United States Holocaust Memorial Museum.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Barak nr 10. Fot.L.Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Widok na barak nr 10. Z prawej strony widoczne zabudowania zak\u0142adowej stra\u017cy po\u017carnej i strzelnicy. Fot.L.Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Barak przeznaczony dla Capo. Fot.L.Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Barak, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142 rewir szpitalny dla wi\u0119\u017ani\u00f3w. Fot:L.Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Widok od strony zachodniej. Fot. L. Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Drewniany barak w cz\u0119\u015bci kobiecej, wzniesiony najpewniej pod koniec 1944 roku. Bowiem nie ma go na zdj\u0119ciu lotniczym z pa\u017adziernika 1944 roku. Fot. L. Kusznir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Widok na miejsce, w kt\u00f3rym sta\u0142y drewniane baraki. Stan na luty 2024 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzisiaj w terenie nie ma \u015bladu po drewnianych barakach. Powsta\u0142y tam budynki prywatnych firm, a cze\u015b\u0107 nieu\u017cywana zaros\u0142a i sta\u0142a si\u0119 miejscem sk\u0142adowania odpad\u00f3w budowalnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Opracowa\u0142: K. Langier.<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia: M. Bocian.<\/p>\n\n\n\n

Na podstawie: Karay Felicja, Ob\u00f3z Hasag-Apparatebau, 2006.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cz\u0119\u015b\u0107 Obozowa Budow\u0119 barak\u00f3w rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1943 roku w zwi\u0105zku braku miejsca w budynkach zak\u0142adu. Teren zosta\u0142 ogrodzony w ca\u0142o\u015bci drutem kolczastym (niekt\u00f3re odcinki by\u0142y pod napi\u0119ciem) i podzielony na cz\u0119\u015b\u0107 m\u0119sk\u0105 i kobiec\u0105. W pa\u017adzierniku 1944 \u0142\u0105cznie by\u0142o 10 drewnianych barak\u00f3w (4 po stronie m\u0119skiej,6 po stronie kobiecej). Do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/122"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=122"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3018,"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/122\/revisions\/3018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hasag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}