{"id":119,"date":"2024-02-13T15:01:58","date_gmt":"2024-02-13T15:01:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=119"},"modified":"2025-03-02T20:55:21","modified_gmt":"2025-03-02T20:55:21","slug":"production","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hasag.pl\/?page_id=119","title":{"rendered":"Hale produkcyjne dla piechoty"},"content":{"rendered":"\n
Hale, w kt\u00f3rych produkowano amunicj\u0119 dla piechoty \u201eInfanterie-Abteilung\u201d<\/h2>\n\n\n\n
W tych halach odbywa\u0142a si\u0119 produkcja generator\u00f3w oraz amunicji przeznaczonej dla Wehrmachtu. W latach 1943-1945 produkowano stalow\u0105 amunicj\u0119 karabinow\u0105 kalibru 7,92\u00a0\u00d7\u00a057 mm \u201eMauser\u201d oraz cz\u0119\u015bci do granatnik\u00f3w Panzerfaust, oraz Panzerschreck RPzB 54. Przy produkcji pracowali g\u0142\u00f3wnie wi\u0119\u017aniowie \u017cydowscy, ale zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce na produkcji byli obecni r\u00f3wnie\u017c polscy robotnicy, kt\u00f3rzy byli tam skierowani cz\u0119sto w ramach pracy przymusowej. Praca przy produkcji nale\u017ca\u0142a do jednej z najci\u0119\u017cszych. Ka\u017cdy ma\u0142y b\u0142\u0105d wi\u0119\u017ania, np. zaci\u0119cie maszyny, w najlepszym wypadku ko\u0144czy\u0142 si\u0119 brutaln\u0105 ch\u0142ost\u0105, a w najgorszym \u015bmierci\u0105 z r\u0105k niemieckiego majstra. Pod koniec grudnia 1944 roku intensywno\u015b\u0107 produkcji zwi\u0119kszono, a wi\u0119\u017aniowie cz\u0119sto pracowali na dwie zmiany. W halach produkcyjnych znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tzw. prochownia, gdzie przetrzymywany by\u0142 \u0142adunek miotaj\u0105cy, kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej wype\u0142niano wyprodukowywane \u0142uski.<\/p>\n\n\n\n
Tak wspomina momenty z produkcji jedna z \u017cydowskich wi\u0119\u017aniarek Boles\u0142awa Proskurowska: <\/p>\n\n\n\n
\n
Podczas pobytu w obozie Hasag, praca by\u0142a bardzo ci\u0119\u017cka po dwana\u015bcie godzin na dob\u0119 przez dwa tygodnie pod rz\u0105d, bez zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam, \u017ce siedzia\u0142am przy mojej maszynie, to si\u0119 nazywa\u0142o kontrola maszyn, kontrolka potocznie po polsku. To by\u0142y automaty. By\u0142y to \u0142adne maszyny, przysz\u0142y ze Skar\u017cyska. One kontrolowa\u0142y d\u0142ugo\u015b\u0107 tych naboi, ich wag\u0119 i czy gilzy s\u0105 dobrze zaci\u015bni\u0119te. Gilzy zaciska\u0142y takie wielkie maszyny, nazywa\u0142y si\u0119 wirgomaszyny. Potem przechodzi\u0142y t\u0105 kontrol\u0119 i by\u0142y pakowane.<\/p>\n\n\n\n
W obozie te\u017c pracowa\u0142am bardzo ci\u0119\u017cko w prochowni, to by\u0142 ostatni etap wyka\u0144czania tych naboj\u00f3w, co produkowali w Hasagu. Przez jaki\u015b czas nie pracowa\u0142am, bo mia\u0142am po kilkadziesi\u0105t sztuk czyrak\u00f3w naraz, nie mog\u0142am w og\u00f3le chodzi\u0107. Po wojnie t\u0142umaczy\u0142 mi lekarz, \u017ce to prawdopodobnie z\u0142a przemiana materii spowodowa\u0142a t\u0105 czyraczno\u015b\u0107. A mo\u017ce nast\u0105pi\u0142a ona na skutek brudu, w kt\u00f3rym si\u0119 \u017cy\u0142o.<\/p>\nWspomnienia Boles\u0142awy Proskurowskiej <\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
Z kolei tak swoj\u0105 prac\u0119 opisuj\u0119 wi\u0119\u017aniarka Shifra Knobel:<\/p>\n\n\n\n
\n
Pracowa\u0142am ze skrzyniami \u0142usek, kt\u00f3re trzeba by\u0142o sprawdzi\u0107 i ponumerowa\u0107. Nosili\u015bmy bia\u0142e r\u0119kawiczki, kt\u00f3re robi\u0142y si\u0119 czarne od metalu. Kula musia\u0142a wej\u015b\u0107 w \u0142usk\u0119, a czubek pocisku musia\u0142 by\u0107 opuszczony. Przy ilo\u015bci pracy, jak\u0105 musieli\u015bmy wykona\u0107, ludzie czasami pope\u0142niali b\u0142\u0119dy. Zawsze w pobli\u017cu by\u0142 kto\u015b z broni\u0105, kto sprawdza\u0142, czy co\u015b jest nie tak. Pewnego razu posadzono kobiet\u0119 na krze\u015ble i dano dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 bat\u00f3w za pope\u0142nienie b\u0142\u0119du.<\/p>\nWspomnienia Shifry Knobel<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n\n\t\t\t
![\"\"](\"https:\/\/www.hasag.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/hhgh-1024x594.jpg\")